Welke dakpannen het beste bij uw huis passen, hangt af van vier dingen: het materiaal (keramisch of beton), de vorm van de pan, de helling en draagkracht van uw dak, en hoe lang u er nog wilt wonen. Voor de meeste woningeigenaren komt de keuze neer op keramische pannen of betonpannen. Keramisch is duurder, maar houdt langer kleur en gaat langer mee. Beton is voordeliger per m², maar zwaarder en na verloop van tijd gevoeliger voor mos. Hieronder zetten wij de soorten, vormen en afwegingen op een rij, zodat u met een gerust gevoel een keuze maakt.

Kort samengevat

• Keramische dakpannen (gebakken klei) zijn duurder in aanschaf, behouden hun kleur en gaan doorgaans het langst mee.
• Betonnen dakpannen zijn goedkoper per m², maar zwaarder. Na tientallen jaren slijt de coating en krijgt mos meer grip.
• De vorm van de pan (OVH, Tuile du Nord, sneldekpan, tegelpan) bepaalt de uitstraling en moet passen bij de helling van uw dak en bij de straat.
• Oude pannen hergebruiken kan vaak bij keramische pannen die nog heel zijn, minder vaak bij versleten betonpannen.
• Laat het dak eerst beoordelen. Panlatten, folie en dakbeschot bepalen of u alleen pannen vervangt of het hele dak aanpakt.

Inhoudsopgave

• De twee hoofdsoorten: keramisch en beton
• Vormen van dakpannen
• Waar u op let bij het kiezen
• Oude dakpannen hergebruiken
• Het moment om ook te isoleren
• Kosten: waar het prijsverschil zit
• Hoe wij tegen de keuze aankijken
• Gratis dakinspectie voor uw pannendak
• Veelgestelde vragen
• Bronnen

De twee hoofdsoorten: keramisch en beton

In Nederland liggen op hellende daken vrijwel altijd keramische pannen of betonpannen. Andere materialen, zoals natuurleien, kunstleien of dakpanplaten, komen ook voor, maar zijn minder gangbaar op een gewone woning. Het verschil tussen keramisch en beton zit in het materiaal en het productieproces, en daardoor in de levensduur, het gewicht en de prijs.

Keramische dakpannen

Een keramische pan wordt gemaakt van klei die in een oven wordt gebakken. De kleur zit door het materiaal heen of in een laag die bij het bakken met de pan vergroeit. Daardoor verkleurt een keramische pan nauwelijks. Een rode pan blijft rood en een gesmoorde (blauwgrijze) pan blijft donker.

Voordelen van keramische pannen:

• Ze houden hun kleur en vorm, ook na tientallen jaren zon, vorst en regen.
• Ze zijn lichter dan betonpannen, wat de dakconstructie minder belast.
• Er is veel keus in vormen en afwerkingen, ook voor oudere woningen en monumenten.
• Pannen die nog heel zijn, kunnen bij een renovatie vaak opnieuw gebruikt worden.

Nadelen:

• De aanschafprijs per m² ligt hoger dan bij beton.
• Klei krimpt bij het bakken, waardoor de maatvoering iets minder strak is. Dat vraagt vakmanschap bij het leggen.
• Bij een harde klap, bijvoorbeeld door een vallende tak of iemand die verkeerd op het dak stapt, kan een pan breken.

Betonnen dakpannen

Een betonpan bestaat uit zand, cement, water en kleurstof. De pan wordt in een mal geperst en uitgehard, niet gebakken. Aan de buitenkant zit meestal een coating die de kleur en de waterafstotende werking geeft.

Voordelen van betonpannen:

• Ze zijn goedkoper per m² dan keramische pannen.
• De maatvoering is heel nauwkeurig, waardoor ze snel te leggen zijn.
• Ze zijn sterk en goed bestand tegen hagel en stoten.

Nadelen:

• Betonpannen zijn zwaarder. Bij een oudere dakconstructie moet u nagaan of die het gewicht aankan, zeker als er ook zonnepanelen op komen.
• Na verloop van tijd slijt de coating. De pan wordt dan ruwer en doffer, neemt meer vocht op en mos krijgt meer grip.
• De kleur verbleekt langzaam, wat opvalt als u later losse pannen bijlegt.

Keramisch of beton: de verschillen naast elkaar

Kijkt u alleen naar de prijs per m², dan wint beton. Rekent u met het aantal jaren dat het dak meegaat, dan valt het verschil kleiner uit. Een keramisch dak hoeft minder vaak vervangen te worden, en de kosten voor steigers, afvoer en arbeid komen bij elke vervanging opnieuw terug. Wilt u weten wat een nieuw pannendak ongeveer kost, dan leest u meer op onze pagina over dakrenovatie kosten per m².

Vormen van dakpannen

Naast het materiaal kiest u een vorm. De vorm bepaalt hoe het dak eruitziet, hoe de pannen in elkaar grijpen en bij welke dakhelling ze goed waterdicht blijven. De meest voorkomende vormen in Nederland:

• OVH-pan (Opnieuw Verbeterde Hollandse pan). De klassieke golvende pan die u op veel Nederlandse woningen ziet. Hij past goed bij jarendertigwoningen en oudere dorpskernen.
• Tuile du Nord. Een pan met een vlakker oppervlak en twee of drie verticale ribbels. Strak, maar niet modern. Veel gebruikt op woningen uit de tweede helft van de vorige eeuw.
• Sneldekpan of kruispan. Een grotere pan, zodat er minder pannen per m² nodig zijn. Snel te leggen en daardoor voordelig in arbeid.
• Tegelpan of vlakke pan. Een vlakke pan met een moderne, rustige uitstraling. Populair bij nieuwbouw en strakke renovaties.
• Holle pan en monnik-en-non. Oude, traditionele vormen die u vooral op historische panden tegenkomt. Bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht kan zo’n vorm verplicht zijn.
• Romaanse pan. Een pan met een duidelijke ronde golf, gangbaarder in Zuid-Europa, maar ook hier te koop.

Afwerking en kleur

Keramische pannen zijn er in verschillende afwerkingen:

• Naturel: de kleur van de gebakken klei zelf, meestal rood of oranjerood.
• Gesmoord: tijdens het bakken wordt de zuurstof in de oven beperkt, waardoor de pan blauwgrijs tot antraciet kleurt.
• Engobe: een dunne laag kleiachtige slib die vóór het bakken wordt aangebracht. Matte tot zijdeglanzende uitstraling.
• Verglaasd: een glazuurlaag die de pan glanzend en extra glad maakt. Vuil en mos hechten minder, maar de prijs ligt hoger.

Een glad oppervlak is niet alleen een kwestie van smaak. Op de noordkant van een dak en onder bomen blijft het langer vochtig en groeit sneller mos. Daar loont een gladdere afwerking het meest.

Waar u op let bij het kiezen

De mooiste pan is niet altijd de juiste pan. Deze punten bepalen wat technisch en praktisch past.

1. De helling van uw dak

Niet elke pan is geschikt voor elke dakhelling. Elke fabrikant geeft per pantype een minimale hellingshoek op. Ligt uw dak flauwer, dan kan regen bij harde wind onder de pannen waaien. Bij een flauw dak zijn vaak extra maatregelen nodig, zoals een andere latafstand, een extra waterkerende laag of een pan met een diepere sluiting.

2. De draagkracht van de constructie

Overstappen van keramisch naar beton maakt het dak zwaarder. Bij een oudere kap met lichte gordingen is dat niet vanzelfsprekend. Komen er ook zonnepanelen op, dan stapelt het gewicht zich op. Laat dit vooraf beoordelen door een dakdekker, en bij twijfel over de constructie door een constructeur.

3. Wat er onder de pannen ligt

De pannen zijn de buitenste laag. Daaronder liggen panlatten, tengels, vaak een folie en een dakbeschot. Milieu Centraal adviseert om eerst te bekijken wat er onder uw dakpannen ligt voordat u met isoleren begint. Dat geldt ook bij het kiezen van nieuwe pannen. Zijn de panlatten vermolmd of is de folie verweerd, dan heeft alleen nieuwe pannen leggen weinig zin.

4. De straat en de regels

In een gewone straat bent u vrij in uw keuze. Woont u in een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht, dan kan de gemeente eisen stellen aan het type en de kleur van de pan. Via het Omgevingsloket controleert u per adres of u een vergunning nodig heeft. Hetzelfde loket gebruikt u bij zonnepanelen: daarvoor is meestal geen omgevingsvergunning nodig, maar het hangt af van het omgevingsplan van uw gemeente.

5. Zonnepanelen

Plant u zonnepanelen, kies dan pannen en een montagesysteem die bij elkaar passen. Dakhaken moeten goed onder de pannen aansluiten, anders breken pannen of ontstaan er lekken. Bij systemen die in het dak worden gebouwd in plaats van op de pannen, vervalt een deel van de dakbedekking. Het kennisdocument over zonnepanelen van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid gaat in op de brandveiligheid van zulke installaties. Leg nieuwe pannen het liefst vóórdat de panelen erop komen, zodat u ze niet over een paar jaar weer moet laten demonteren.

6. Hoe lang u blijft wonen

Verhuist u binnen een paar jaar, dan is een goed gelegd betonnen dak een verstandige keuze. Blijft u er twintig jaar of langer, dan verdient de hogere investering in keramische pannen zich vaak terug in minder onderhoud en een langere levensduur.

Oude dakpannen hergebruiken

Wie een dak laat renoveren, vraagt zich vaak af of de oude pannen terug kunnen. Dat kan, maar niet altijd.

Wanneer hergebruik goed werkt:

• Het gaat om keramische pannen die heel zijn, zonder haarscheurtjes of afgebrokkelde nokjes.
• De pannen zijn niet poreus. Een pan die water opzuigt, kan bij vorst gaan schilferen.
• U wilt het karakter van een ouder huis behouden, of de gemeente vraagt om de bestaande uitstraling.
• Er zijn genoeg goede pannen voor het hele dakvlak, of u kunt bijpassende pannen vinden.

Wanneer het minder verstandig is:

• Betonpannen waarvan de coating grotendeels weg is. Die worden na hergebruik niet beter.
• Een pantype dat niet meer gemaakt wordt, terwijl een deel van de pannen beschadigd is. Bijpassende exemplaren zijn dan lastig te vinden.
• Wat u bespaart op pannen, kost u deels aan arbeid, omdat elke pan voorzichtig moet worden losgenomen, gecontroleerd en gesorteerd.

Een praktische tussenweg: gebruik de beste oude pannen aan de straatkant, waar de uitstraling telt, en leg nieuwe pannen op het achterdakvlak. Zo blijft het aanzicht gelijk en is de rest van het dak weer jaren in orde.

Het moment om ook te isoleren

Gaan de pannen eraf, dan ligt het dak open. Dat is het moment om isolatie aan de buitenkant aan te brengen. U betaalt dan maar één keer voor steigers en het verwijderen van de pannen. Milieu Centraal beschrijft dat er drie manieren zijn om een schuin dak te isoleren, en welke het beste werkt hangt af van de constructie van uw dak.

Let op: isoleren van buitenaf maakt het dakpakket dikker. Aansluitingen bij de dakgoot, dakkapellen, schoorsteen en het dak van de buren moeten daarop worden aangepast. Vraag bij een offerte of dit is meegenomen. Een checklist voor offertes dakisolatie helpt u om de juiste vragen te stellen, onder meer over de garantie en een volledige omschrijving van het werk. Meer over isoleren bij een pannendak leest u op onze pagina over dakisolatie.

Kosten: waar het prijsverschil zit

Een schuin dak vraagt volgens Vereniging Eigen Huis weinig onderhoud, maar is na verloop van tijd toe aan vervanging. De prijs van die vervanging bestaat uit meer dan alleen de pannen:

• Materiaal: de pannen zelf, plus nokvorsten, gevelpannen en hulpstukken.
• Arbeid: oude pannen verwijderen, latten controleren of vervangen, nieuwe pannen leggen.
• Onderconstructie: nieuwe panlatten, tengels of folie als die versleten zijn.
• Aansluitingen: loodwerk rond schoorsteen en dakkapel, en de aansluiting op de dakgoot.
• Steiger en afvoer: vooral in drukke straten met weinig ruimte voor materiaal en container een merkbare post.

Het prijsverschil tussen keramisch en beton zit vooral in het materiaal. De arbeid en de bijkomende posten zijn grotendeels gelijk. Daarom valt het verschil op de totale offerte vaak kleiner uit dan u op basis van de pannenprijs zou verwachten. Wilt u weten wanneer een pannendak echt aan vervanging toe is, lees dan wanneer een pannendak renovatie nodig is.

Hoe wij tegen de keuze aankijken

In 25 jaar dakwerk zien wij steeds hetzelfde patroon. Mensen beginnen bij de vraag welke dakpan het mooiste is. Op het dak blijkt de belangrijkste vraag vaak een andere: in welke staat is alles onder de pannen? Wij hebben daken gezien met prachtige nieuwe pannen op vermolmde latten. Dan heeft u na een paar jaar alsnog lekkage, en betaalt u twee keer.

Daarom beginnen wij altijd met een inspectie. Wij kijken naar de helling, de latten, de folie, het loodwerk en de dakgoot, en maken foto’s zodat u zelf ziet wat wij zien. Pas daarna praten we over pannen. Ons advies is meestal nuchter. Woont u lang in uw huis en heeft u een karakteristieke woning, dan kiezen wij voor keramisch. Is het budget krap en is de constructie sterk genoeg, dan is een goed gelegd betonnen dak een prima keuze. Een eenvoudige pan die vakkundig is gelegd, houdt het langer dan een dure pan die slecht is gelegd.

Wij werken alleen met onze eigen vaste dakdekkers, nooit met onderaannemers. Dat betekent dat de mensen die u advies geven ook het werk uitvoeren, en dat er geen informatie verloren gaat tussen offerte en oplevering.

— Arno

Gratis dakinspectie voor uw pannendak

Twijfelt u welke dakpannen bij uw woning passen, of of uw huidige pannen nog mee kunnen? Wij komen langs voor een gratis dakinspectie, inclusief foto’s van de situatie. U krijgt daarna een duidelijk advies en een vrijblijvende offerte. Op vrijwel al ons werk geven wij 15 jaar garantie, en oude pannen en materialen voeren wij zelf af. Wij werken vanuit Hilversum door heel Nederland.

Bekijk wat wij doen bij een pannendak laten vernieuwen of bel ons direct op 085 06 06 429. Wilt u eerst weten wat garantie op dakwerk precies inhoudt, lees dan wat u krijgt bij garantie op dakwerk.

Veelgestelde vragen

Wat is de meest gebruikte dakpan in Nederland?

Op Nederlandse woningen ziet u vooral keramische pannen en betonpannen. In vorm zijn de OVH-pan en de Tuile du Nord heel gangbaar, bij nieuwbouw ook de vlakke tegelpan. Welke het meest voorkomt in uw buurt, hangt sterk af van het bouwjaar van de woningen.

Wat kost het om 100 m² dakpannen te vervangen?

Dat hangt af van het pantype, de staat van de panlatten en folie, de bereikbaarheid van het dak en het loodwerk dat mee moet. Betonpannen zijn voordeliger dan keramische pannen, maar arbeid, steiger en afvoer zijn bij beide vergelijkbaar. Een betrouwbare prijs krijgt u pas na een inspectie op het dak zelf.

Wat zijn de nadelen van dakpanplaten?

Dakpanplaten zijn grote platen met een pannenprofiel. Ze zijn licht en snel te leggen, maar hebben een minder traditionele uitstraling en gaan vaak minder lang mee dan losse pannen. Daarom zijn ze vooral geschikt voor schuren, garages en bijgebouwen, minder voor het hoofddak van een woning.

Kan ik alleen een paar kapotte dakpannen laten vervangen?

Ja, losse kapotte pannen kunnen worden vervangen, mits er bijpassende pannen te krijgen zijn. Bij oudere betonpannen valt een nieuwe pan soms op door kleurverschil. Heeft u een lekkage, laat dan eerst de oorzaak opsporen, want een kapotte pan is niet altijd de bron.

Wat is op dit moment de beste dakbedekking voor een schuin dak?

Voor een woning waar u lang blijft, zijn keramische pannen meestal de beste keuze door hun levensduur en kleurvastheid. Betonpannen zijn een goed alternatief bij een kleiner budget. Belangrijker dan het materiaal zijn een gezonde onderconstructie en vakkundig leggen.

Bronnen

• Milieu Centraal: Zelf dak isoleren
• Milieu Centraal: Dakisolatie
• Milieu Centraal: Checklist voor offertes dakisolatie
• Vereniging Eigen Huis: Wat kost onderhoud
• Rijksoverheid: Vergunning voor zonnepanelen op uw dak
• NIPV: Kennisdocument zonnepanelen

Aanbevelingen

• Pannendak renovatie: wanneer het nodig is en wat het kost
• Vogels onder dakpannen: schade herkennen en veilig oplossen