Een schoorsteenkap houdt regen, vogels en bladeren uit het rookkanaal en voorkomt dat de wind van bovenaf in de schoorsteen blaast. Voor bijna elke schoorsteen die nog in gebruik is, is een kap daarom zinvol. Toch lost een kap alleen het probleem aan de bovenkant op. Water dat via kapotte voegen, scheuren of los loodwerk binnenkomt, houdt een kap niet tegen. Wie last heeft van vocht, lekkage of een slecht trekkende schoorsteen, heeft dus meer aan een blik op de hele schoorsteen dan aan alleen een nieuwe kap. Hieronder leest u wat een schoorsteenkap doet, welke soorten er zijn en waar u op let.
Kort samengevat
- Een schoorsteenkap beschermt het rookkanaal tegen inregenen, vogelnesten, bladeren en windinvloed.
- Een eenvoudige regenkap volstaat als de schoorsteen goed trekt. Bij trekproblemen of rookterugslag kijkt u naar een trekkende of roterende kap, maar eerst naar de oorzaak.
- Op een rieten dak hoort een vonkenvanger, die regelmatig gecontroleerd moet worden.
- Vochtplekken rond de schoorsteen komen vaak niet van boven, maar van voegen, scheuren of loodwerk. Daar helpt geen kap tegen.
- Werken op het dak bij de schoorsteen is werk voor een dakdekker. Wij inspecteren uw dak gratis, inclusief foto’s van de situatie.
Inhoudsopgave
- Wat doet een schoorsteenkap precies?
- Is een schoorsteenkap nodig?
- Schoorsteenkap tegen regen: wat het wel en niet oplost
- Soorten schoorsteenkappen en waarvoor ze dienen
- Slechte trek of rookterugslag: is een kap de oplossing?
- Kunt u zelf een schoorsteenkap plaatsen?
- Controle en onderhoud van de schoorsteen
- Uw schoorsteen laten nakijken door Dakcentrale Holland
- Onze kijk op de schoorsteenkap
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wat doet een schoorsteenkap precies?
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed omschrijft schoorsteenkappen als metalen kappen die op de schoorsteen worden gezet om inregenen van de rookkanalen te voorkomen en schadelijke invloeden van de wind te keren. Dat is in één zin het nut. In de praktijk komt het neer op vier dingen.
1. Regen en sneeuw blijven buiten. Zonder kap valt neerslag recht in het rookkanaal. Het water loopt langs de binnenwand naar beneden, mengt zich met roet en trekt in het metselwerk.
2. Vogels en vuil krijgen geen kans. Kauwen en andere vogels bouwen graag een nest in een open schoorsteen. Een nest kan het kanaal gedeeltelijk of helemaal afsluiten. Bladeren en takjes doen hetzelfde, vooral in de herfst.
3. Minder aanslag bovenin het kanaal. In de preventiebrochure van het Verbond van Verzekeraars staat dat een kap op de uitmonding inregenen voorkomt en extra aanslag bovenin het rookkanaal vermindert. Minder aanslag betekent een schoner kanaal en minder kans op problemen tijdens het stookseizoen.
4. Wind blaast niet rechtstreeks naar binnen. Bij harde wind of valwinden kan lucht van bovenaf het kanaal in drukken. Een geschikte kap breekt die wind, waardoor de rook beter naar buiten kan.
Is een schoorsteenkap nodig?
Of een kap nodig is, hangt af van wat er onder de schoorsteen gebeurt. Dit zijn de situaties die wij het vaakst tegenkomen.
U stookt een houtkachel of open haard
Dan is een kap vrijwel altijd zinvol. Een droog en open kanaal trekt beter en vervuilt minder snel. Een vogelnest of een prop bladeren in een kanaal dat u gebruikt, is bovendien een veiligheidsrisico: de rook kan niet weg en zoekt een andere weg, mogelijk uw woonkamer in. Laat het kanaal daarnaast vegen door een schoorsteenveger, zodat u met een schoon kanaal aan het stookseizoen begint.
Er zit een rookgasafvoer van de cv-ketel in
Veel oude gemetselde schoorstenen dienen tegenwoordig als koker voor de afvoer van de cv-ketel. Of daar een aparte kap op moet, hangt af van het systeem dat de installateur heeft geplaatst. Wat voor ons als dakdekker telt, is de schoorsteen zelf: blijft de afdekking bovenop dicht en blijft er geen water in de koker staan?
De schoorsteen wordt niet meer gebruikt
Een schoorsteen die niet meer in gebruik is, moet nog steeds droog blijven. Regen die bovenin valt, trekt in het metselwerk en kan binnen tot vochtplekken leiden. U kunt de schoorsteen dan laten afdekken, of besluiten hem helemaal weg te halen. In ons artikel over schoorsteen verwijderen en het dak dichten leest u hoe dat in zijn werk gaat.
U heeft een rieten dak
Op een rieten dak hoort een vonkenvanger: een kap met gaas die voorkomt dat vonken op het riet terechtkomen. Volgens de preventiebrochure slibt een vonkenvanger sneller dicht en moet de schoorsteenveger bij een rieten dak het dak op om de vonkenvanger en eventuele vogelnesten onder de kap te controleren. Bij riet is de kap dus geen keuze, maar onderdeel van veilig stoken.

Schoorsteenkap tegen regen: wat het wel en niet oplost
De meeste mensen zoeken naar een schoorsteenkap omdat ze vocht of lekkage vermoeden. Een kap houdt de regen uit het kanaal. Maar een schoorsteen kan op meer plekken water binnenlaten:
- Via de voegen. Verweerde of uitgesleten voegen zuigen water op als een spons. Het vocht trekt door het metselwerk naar binnen. Lees meer over schoorsteenvoegen herstellen.
- Via scheuren. Vorst en temperatuurverschillen maken bestaande scheurtjes groter. Wat de oorzaken en risico’s zijn, staat in ons artikel over scheuren in de schoorsteen.
- Via het loodwerk. Waar de schoorsteen door het dak steekt, zorgt lood voor de waterdichte aansluiting met de pannen of de dakbedekking. Los, gescheurd of verschoven lood is een bekende oorzaak van lekkage langs de schoorsteen. Dat herstellen wij met loodwerk vernieuwen.
- Via de afdekplaat. Bovenop de gemetselde schoorsteen ligt vaak een betonnen of natuurstenen afdekplaat. Als die gescheurd is of los ligt, loopt water tussen plaat en metselwerk naar binnen.
Ziet u een vochtplek op het plafond of de muur naast de schoorsteen? Dan is de kans groot dat het water niet via het kanaal komt, maar via een van deze punten. Een nieuwe kap verandert daar niets aan. Dit vraagt om een gerichte inspectie van de schoorsteen en de dakaansluiting. Hoe u de bron van een lekkage vindt, leest u in daklekkage opsporen.
Soorten schoorsteenkappen en waarvoor ze dienen
Er zijn veel modellen, maar ze vallen grofweg in vijf groepen. De keuze hangt af van uw toestel, het daktype en de vraag of de schoorsteen goed trekt.
| Soort kap | Wat het doet | Geschikt voor |
|---|---|---|
| Eenvoudige regenkap | Afdekplaat op pootjes, zonder bewegende delen | Schoorstenen die goed trekken en alleen bescherming nodig hebben |
| Trekkende regenkap of lamellenkap | Leidt de wind om, zodat de wind de rook meezuigt in plaats van terugduwt | Houtkachels en open haarden met lichte trekproblemen |
| Roterende kap | Draait met de wind mee en zuigt rookgas actief af | Wisselende windrichtingen, bijvoorbeeld tussen hoge gebouwen |
| Vonkenvanger of gaaskap | Gaas vangt vonken op en houdt vogels buiten | Rieten daken en kanalen waar u vogels wilt weren |
| Sierkap | Decoratieve afdekking, vaak op monumentale schoorstenen | Beeldbepalende of oude panden |
Bij monumentale panden is het uiterlijk van de kap ook een punt. De Rijksdienst noemt ook dat kappen een eenvoudig tot sierlijk uiterlijk kunnen hebben. Woont u in een monument of beschermd stadsgezicht, overleg dan met uw gemeente voordat u het aanzicht van de schoorsteen verandert.
Let bij elke kap op de maat. De kap moet passen op de diameter van het rookkanaal of op de bovenkant van de gemetselde schoorsteen. Een kap die te klein is of scheef staat, vangt wind en water op de verkeerde manier op.
Slechte trek of rookterugslag: is een kap de oplossing?
Een trekkende of roterende kap kan de trek verbeteren, maar slechte trek heeft vaak een oorzaak in het kanaal of de hoogte van de schoorsteen. Die oorzaak lost u niet op met alleen een andere kap.
De diameter van het kanaal. In het installatievoorschrift van Schiedel (november 2024) staat dat een te grote diameter tot slechte trek of rookterugslag leidt, omdat de rookgassen te snel afkoelen. Een te kleine diameter geeft ook slechte trek.
De lengte van het kanaal. Volgens hetzelfde voorschrift kan een rookkanaal korter dan 3 meter ervoor zorgen dat de rook niet met de wind wordt meegenomen, vooral bij valwinden.
De hoogte boven de nok. De preventiebrochure geeft als praktische richtlijn, op basis van de norm NEN 2757, dat bij een dakhelling steiler dan 23 graden de uitmonding het best 50 cm boven de nok ligt en niet verder dan 80 cm ernaast. Staat de schoorsteen verder van de nok, dan moet een deskundige uitrekenen hoeveel hoger hij moet.
Hoge gebouwen in de buurt. Staat er binnen 15 meter een hoger gebouw, dan moet de uitmonding volgens de Isoduct-installatievoorschriften in een bepaald gebied liggen en voorzien zijn van een trekkende kap. Hier is de kap dus wel een vereist onderdeel van de oplossing.
Heeft u last van rook in huis? Stop dan met stoken en laat het toestel en het kanaal nakijken door een erkend installateur of schoorsteenveger. Rook in huis kan koolmonoxide betekenen. Wat er daarna aan de schoorsteen boven het dak moet gebeuren, zoals ophogen, herstellen of een nieuwe afdekking, is werk voor de dakdekker.

Kunt u zelf een schoorsteenkap plaatsen?
Een kap zelf is niet zwaar, maar de plek is het probleem. De schoorsteen staat meestal bij of op de nok, op het hoogste en steilste deel van het dak. Daar werkt u zonder dakladder, veiligheidslijn of steiger op natte of bemoste pannen. Dat raden wij af.
Daar komt bij dat u op het dak vaak meer ziet dan u verwacht: losse voegen, een gescheurde afdekplaat, verschoven loodslabben of vogels onder de dakpannen. Wie alleen een kap op de schoorsteen zet, laat die punten liggen. Wat het werk van een dakdekker hier oplevert:
- Veilig werken op hoogte. Onze vaste, opgeleide dakdekkers werken met de juiste hulpmiddelen op het dak.
- Eén blik op de hele schoorsteen. Wij kijken naar metselwerk, voegen, afdekking en de aansluiting met het dak, niet alleen naar de bovenkant.
- Foto’s van de situatie. Bij onze gratis dakinspectie krijgt u foto’s, zodat u zelf ziet wat er aan de hand is.
- Herstel en afvoer in één keer. Is er werk nodig aan de schoorsteen, dan voeren wij oud materiaal zelf af.
Zit er een nest in de schoorsteen? Laat een bewoond nest met rust en plan het werk buiten het broedseizoen.
Controle en onderhoud van de schoorsteen
Een kap en een schoorsteen hebben weinig onderhoud nodig, maar wel regelmatig aandacht. Vanaf de straat of de tuin ziet u al veel:
- Staat de kap nog recht en zit hij vast?
- Ziet u roest, losse delen of een kap die bij wind rammelt?
- Zitten er vogels op of in de schoorsteen, of ziet u nestmateriaal?
- Zijn de voegen nog strak of ziet u gaten en uitgesleten randen?
- Ligt het lood nog netjes tegen de schoorsteen en de pannen aan?
- Ziet u binnen vochtplekken, verkleuring of bladderende verf rond de schoorsteen?
Ziet u een of meer van deze punten? Laat de schoorsteen dan nakijken voordat het stookseizoen of de natte herfst begint. Een lekkage die klein begint, kan op den duur houtwerk en isolatie aantasten. In waarom dakonderhoud zo belangrijk is leest u hoe periodiek onderhoud dat voorkomt. Het kanaal zelf laat u periodiek vegen. Volgens het preventieadvies moet het kanaal geveegd kunnen worden zonder vernauwingen of scherpe bochten.
Uw schoorsteen laten nakijken door Dakcentrale Holland
Twijfelt u of uw schoorsteen een kap nodig heeft, of vermoedt u dat het vocht ergens anders vandaan komt? Wij doen een gratis dakinspectie en maken foto’s van de situatie, zodat u precies ziet hoe uw schoorsteen, het loodwerk en het dak eromheen erbij staan. Is er herstel nodig, dan voeren onze eigen dakdekkers de schoorsteen renovatie uit.

Wij werken al 25 jaar vanuit Hilversum door heel Nederland, met 25 vaste dakdekkers op de loonlijst en nooit met onderaannemers. Op vrijwel al ons werk geven wij 15 jaar garantie. U vraagt de gratis dakinspectie online aan, of belt ons op 085 06 06 429.
Onze kijk op de schoorsteenkap
Wij krijgen regelmatig de vraag of een schoorsteenkap zin heeft. Ons antwoord is ja, maar zie de kap als de laatste stap en niet als de eerste. Een kap houdt de regen uit het kanaal. Het metselwerk, de voegen, de afdekplaat en het lood om de schoorsteen heen moeten zelf ook waterdicht zijn.
Daarom kijken wij bij een inspectie altijd naar de hele schoorsteen. Vaak blijkt dat een vochtplek binnen niets met de kap te maken heeft, maar met een aansluiting die al jaren langzaam water doorlaat. Met de foto’s die wij maken, ziet u dat zelf. Zo weet u waar u uw geld aan uitgeeft.
Een schoorsteen staat op het meest blootgestelde deel van het dak. Wind, regen en vorst komen daar het eerst aan. Wie die plek één keer goed laat herstellen, met vakkundig werk en 15 jaar garantie, heeft er jaren geen omkijken naar.
Arno
Veelgestelde vragen
Wanneer is een schoorsteenkap echt nodig?
Bij een gewone woning hangt het af van de situatie. Op een rieten dak hoort een vonkenvanger, en bij hoge bebouwing dichtbij kan een trekkende kap nodig zijn om aan de installatievoorschriften te voldoen. Twijfelt u, laat dan nakijken welke situatie bij u geldt.
Hoe houd ik vogels uit mijn schoorsteen?
Een kap met gaas of een vonkenvanger houdt vogels buiten het rookkanaal. Plaats die buiten het broedseizoen, zodat u geen bewoond nest verstoort. Zitten de vogels niet in de schoorsteen maar onder de pannen, dan is er een andere oplossing nodig.
Helpt een schoorsteenkap tegen lekkage?
Een kap helpt tegen water dat bovenin het rookkanaal valt. Lekkage langs de schoorsteen komt vaak via voegen, scheuren, de afdekplaat of het loodwerk. Die oorzaken moeten worden hersteld, anders blijft het lekken, met of zonder kap.
Welke schoorsteenkap is het beste?
Dat hangt af van uw situatie. Een eenvoudige regenkap volstaat bij een schoorsteen die goed trekt. Bij trekproblemen of wisselende wind kijkt u naar een trekkende of roterende kap, en op riet naar een vonkenvanger.
Bronnen
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: schoorsteenkappen
- Verbond van Verzekeraars: preventiebrochure schoorsteen
- Schiedel Benelux: installatievoorschrift vaste brandstoffen (2024)
- Isoduct: installatievoorschriften (2021)


