Een scheur in de schoorsteen ontstaat meestal door vocht en vorst. Water trekt in de voegen, de afdekplaat of het metselwerk, bevriest in de winter, zet uit en drukt het materiaal uit elkaar. Een fijne haarscheur in een voeg is vaak nog onschuldig. Een scheur die wijder wordt, door de stenen heen loopt of samengaat met vocht binnen, losse stenen of een scheve schoorsteen vraagt om snel herstel. Zit de scheur in het rookkanaal zelf, dan gaat het niet alleen om lekkage maar ook om brand en koolmonoxide. Hieronder leest u hoe u de ernst inschat, wat de oorzaak is en welke reparatie past.
Kort samengevat
- Vocht en vorst zijn de grootste oorzaak. Water dat in voegen of de betonnen afdekplaat bevriest, zet uit en veroorzaakt scheuren.
- Waar de scheur zit, bepaalt het risico. Een scheur in de kap of de buitenste voegen geeft vooral lekkage. Een scheur in het rookkanaal kan rookgas en koolmonoxide in huis laten komen.
- Een haarscheur is iets anders dan een constructieve scheur. Wijde, groeiende, trapsgewijze of doorlopende scheuren, losse stenen en een schuine stand wijzen op ernstige schade.
- Stook niet bij twijfel over het kanaal. Laat het rookkanaal eerst controleren door een schoorsteenspecialist.
- Herstel hangt af van de schade: opnieuw voegen, een nieuwe afdekplaat en nieuw loodwerk, gedeeltelijk of volledig opnieuw opmetselen, of de schoorsteen weghalen en het dak dichtmaken.
Inhoudsopgave
- Waar zit de scheur precies?
- Hoe ontstaan scheuren in een schoorsteen?
- Is de scheur oppervlakkig of ernstig?
- Welke risico’s geeft een gescheurde schoorsteen?
- Wat u nu kunt doen
- Herstellen, renoveren of verwijderen?
- Zo pakken wij een gescheurde schoorsteen aan
- Waar hangt de prijs van herstel van af?
- Onze kijk op scheuren in de schoorsteen
- Gratis inspectie van uw schoorsteen
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Waar zit de scheur precies?
Een schoorsteen bestaat uit een paar onderdelen die elk op een andere manier kapotgaan. Voordat u iets kunt zeggen over de ernst, is het handig om te weten waar de scheur zit.
De afdekplaat of kap
Bovenop de meeste gemetselde schoorstenen ligt een betonnen plaat of een laag specie. Die vangt de meeste regen op. Volgens Vereniging Eigen Huis over beschadigde schoorsteenplaten ontstaat schade aan zo’n betonplaat door vocht: water in de plaat bevriest in de winter, zet uit en veroorzaakt spanningen die de plaat niet aankan. Een gescheurde plaat laat water direct in het metselwerk eronder lopen.
Het metselwerk en de voegen
De zichtbare stenen en voegen boven het dak staan aan alle kanten open voor wind, regen en vorst. Scheuren lopen hier vaak door de voegen, soms trapsgewijs. Loszittende of uitgesleten voegen zijn vaak het eerste teken. Ook de specie bovenop de schoorsteen kan loslaten. Vereniging Eigen Huis over loszittende specie noemt vooral de periode na de winter als moment waarop dit zichtbaar wordt.

De loodaansluiting met het dak
Waar de schoorsteen door het dak komt, zorgt lood of een vergelijkbare aansluiting dat het water langs de schoorsteen naar buiten loopt. Lood dat scheurt, loslaat of uit de voeg trekt, geeft vaak dezelfde klachten als een gescheurde schoorsteen: vochtplekken op zolder of langs het rookkanaal.
Het rookkanaal binnenin
De meest verborgen scheur zit in het kanaal zelf. Die ziet u van buiten niet, maar het is wel de belangrijkste om serieus te nemen als u de schoorsteen nog gebruikt voor een open haard, houtkachel of cv-ketel.
Hoe ontstaan scheuren in een schoorsteen?
De oorzaken lopen uiteen van gewoon weer en wind tot fouten bij de bouw. Vaak spelen er meerdere tegelijk.
- Vocht en vorst. Water trekt in poreuze stenen, voegen en beton. Bij vorst zet het uit en bij dooi trekt het terug. Na een paar winters ontstaan zo eerst kleine barstjes, die daarna groter worden.
- Verzakking. Zakt het gebouw of de draagconstructie onder de schoorsteen, dan komt er spanning op het metselwerk. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noemt verzakking als een van de oorzaken van scheuren in het schoorsteenkanaal.
- Oververhitting. Te heet stoken of een schoorsteenbrand kan het kanaal laten scheuren. Dezelfde bron noemt ook bouwtechnische fouten en slecht uitgevoerde verbindingen tussen schoorsteenpijpen.
- Roestend metaal in het metselwerk. Oude ijzeren ankers of bevestigingen, bijvoorbeeld van een vroegere antenne, kunnen roesten. Roest neemt meer ruimte in dan het oorspronkelijke metaal en drukt het metselwerk eromheen open.
- Slijtage van voegwerk. Voegen hebben een beperkte levensduur. Als ze uitspoelen, kan water dieper in de schoorsteen komen en gaat de schade sneller.
- Wind en beweging. Een hoge, vrijstaande schoorsteen vangt veel wind. Kleine bewegingen over vele jaren kunnen bestaande zwakke plekken verder openen.
Is de scheur oppervlakkig of ernstig?
Niet elke scheur betekent dat de schoorsteen er slecht aan toe is. Voor metselwerk bestaat geen vaste grens voor de maximale scheurwijdte, zoals die er voor beton wel is. Wel geldt volgens een vakpublicatie over scheuren in beton en metselwerk dat een scheur van 0,1 tot 0,2 mm op 1 tot 2 meter afstand niet eens met het blote oog te zien is. Een scheur die u vanaf de grond of uit een dakraam duidelijk ziet, is dus al een stuk breder.
Deze tabel helpt u bij een eerste inschatting. Ga niet zelf het dak op: kijk vanaf de grond, met een verrekijker of vanuit een dakraam.
| Wat u ziet | Waarschijnlijke betekenis | Wat te doen |
|---|---|---|
| Fijne haarscheur in één voeg, verder droog | Beginnende slijtage van het voegwerk | Laten beoordelen bij de volgende inspectie of het volgende onderhoud |
| Uitgesleten of uitgebroken voegen over een groter deel | Vocht komt in het metselwerk | Voegen laten herstellen voordat de winter de schade vergroot |
| Barst of losse stukken in de afdekplaat | Water loopt direct de schoorsteen in | Plaat laten vervangen, liefst vóór de vorst |
| Trapsgewijze scheur door meerdere lagen | Beweging of verzakking in het metselwerk | Snel laten inspecteren door een vakman |
| Scheur dwars door de stenen heen | Grote spanning in het metselwerk | Snel laten inspecteren, mogelijk gedeeltelijk opnieuw opmetselen |
| Losse stenen, schuine stand of uitbuiken | Constructieve schade, kans op vallende stenen | Direct actie, bij acuut gevaar spoedreparatie |
| Vochtplekken op zolder of langs het kanaal | Lekkage via schoorsteen, voegen of lood | Bron van de lekkage laten opsporen |
| Rooklucht, roetsporen of verkleuring binnen | Mogelijk een lek in het rookkanaal | Stoppen met stoken en het kanaal laten controleren |
Let ook op de ontwikkeling. Een scheur die u vorig jaar niet zag, of die na een winter duidelijk breder is, groeit. Maak gerust een foto vanaf dezelfde plek, dan kunt u later vergelijken.
Welke risico’s geeft een gescheurde schoorsteen?
Lekkage en vochtschade
Het meest voorkomende gevolg is lekkage. Water loopt via de scheur of de voegen naar binnen en komt terecht op zolder, in de balklaag of langs de schoorsteen in de woonkamer. Vaak ziet u eerst kleine verkleuringen of afbladderende verf. In ons artikel over het herkennen van een beginnende lekkage leest u waar u op let. Blijft het lek zitten, dan kunnen houten balken en dakbeschot gaan rotten.

Vallende stenen
Een schoorsteen met losse stenen of een schuine stand is een risico voor iedereen onder het dak. Stukken steen of een losse afdekplaat kunnen bij harde wind naar beneden komen, op de stoep, de tuin of het dak van de buren.
Rookgas, koolmonoxide en brand
Volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed kunnen via scheuren in het schoorsteenkanaal giftige gassen, waaronder koolmonoxide, in huis komen. Lekkende hete gassen kunnen bovendien materialen in de buurt van het kanaal, zoals houten balken, laten ontbranden. De Rijksdienst noemt op dezelfde pagina cijfers van Brandweer Nederland waaruit blijkt dat schoorsteenbrand bij 1 op de 3 woningbranden de hoofdoorzaak is.
Stookt u hout? De brandweer wijst erop dat het risico op schoorsteenbrand flink toeneemt door binnenshuis hout te stoken, en adviseert de schoorsteen op tijd vóór het stookseizoen vakkundig te laten vegen.
Wat u nu kunt doen
Heeft u een scheur gezien? Dit zijn de stappen die wij aanraden, in deze volgorde.
- Blijf van het dak af. Een schoorsteen staat op de hoogste en vaak steilste plek van het dak. Beoordeel de scheur vanaf de grond of uit een dakraam.
- Stop met stoken bij twijfel over het kanaal. Ruikt u rook in huis, ziet u roet of verkleuring langs het rookkanaal, of zit de scheur in het kanaal, gebruik de haard of kachel dan niet. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed adviseert om bij een vermoeden van lekkage het kanaal te laten controleren door een bouwkundig aannemer of schoorsteenspecialist die het kanaal kan afpersen: daarbij wordt getest of het kanaal gasdicht is.
- Leg vast wat u ziet. Maak foto’s van de scheur van buiten en van vochtplekken binnen. Noteer wanneer u het voor het eerst zag en of het na regen erger wordt.
- Vang lekwater op. Zet een emmer neer en haal spullen weg van de natte plek. Meer tips vindt u in onze uitleg over wat te doen bij een daklekkage.
- Bel bij acuut gevaar meteen. Losse stenen, een scheve schoorsteen of een flinke lekkage tijdens slecht weer zijn redenen voor een spoedreparatie aan het dak.
- Laat de schoorsteen van buiten inspecteren. Een dakdekker beoordeelt de kap, het metselwerk, de voegen en de loodaansluiting en vertelt u welke reparatie nodig is.
- Kijk naar uw verzekering. Of schade door lekkage wordt vergoed, hangt af van de oorzaak en uw polis. Lees hierover meer in ons artikel over lekkage en de verzekering.
Herstellen, renoveren of verwijderen?
De juiste aanpak hangt af van de schade, de staat van de rest van de schoorsteen en of u hem nog gebruikt. In de praktijk komen we deze vier oplossingen het vaakst tegen.
| Situatie | Oplossing | Wat er gebeurt |
|---|---|---|
| Scheuren in de voegen, stenen nog goed | Opnieuw voegen | Oude voegen eruit slijpen, nieuwe voegmortel aanbrengen |
| Gescheurde afdekplaat of losse specie bovenop | Nieuwe kap of afdekplaat | Losse delen verwijderen, nieuwe plaat of specielaag die goed hecht |
| Gescheurd of los lood bij de aansluiting | Loodwerk vernieuwen | Oud lood eruit, nieuw lood vakkundig ingewerkt in de voegen |
| Scheuren door de stenen, losse stenen, schuine stand | Gedeeltelijk of volledig opnieuw opmetselen | Schoorsteen afbreken tot gezond metselwerk en weer opbouwen |
| Schoorsteen wordt niet meer gebruikt en is in slechte staat | Verwijderen en dak dichtmaken | Schoorsteen afbreken, dak aan de buitenkant weer waterdicht maken |
Opnieuw voegen
Zijn de stenen nog gaaf en zitten de scheuren vooral in de voegen, dan is opnieuw voegen meestal genoeg. De oude mortel wordt tot een vaste diepte verwijderd en vervangen door nieuwe voegmortel die past bij het metselwerk. Dit werk doet u het liefst bij droog en vorstvrij weer. Hoe wij dit aanpakken en waar u op let, leest u in ons artikel over schoorsteenvoegen herstellen.
Nieuwe kap en loodwerk
Een gescheurde afdekplaat vervangen we in zijn geheel. Bij losse specie geldt hetzelfde principe als Vereniging Eigen Huis beschrijft: de loszittende delen eraf en daarna nieuwe specie aanbrengen die goed hecht. Omdat lekkage bij een schoorsteen vaak via het lood komt, nemen we de aansluiting met het dak direct mee. Meer daarover op onze pagina over loodwerk vernieuwen.
Opnieuw opmetselen
Lopen de scheuren door de stenen heen, zitten er stenen los of staat de schoorsteen scheef, dan is voegen alleen niet voldoende. We breken de schoorsteen dan af tot op gezond metselwerk en bouwen hem opnieuw op, met een nieuwe kap en nieuw loodwerk. Zo heeft u weer een schoorsteen die jaren meegaat. Op onze pagina over schoorsteen renovatie ziet u wat dat inhoudt.
Verwijderen en het dak dichtmaken
Gebruikt u de schoorsteen niet meer, dan kan weghalen een goede keuze zijn. Er is dan geen metselwerk meer boven het dak dat onderhoud nodig heeft. Wel moet het dak op die plek goed worden dichtgemaakt en moet vooraf duidelijk zijn of het kanaal nog door een ander toestel of een buurwoning wordt gebruikt. In ons artikel over schoorsteen verwijderen en het dak dichten leest u wat u vooraf regelt.
Zo pakken wij een gescheurde schoorsteen aan
Bij Dakcentrale Holland werken we bij schoorsteenschade in een vaste volgorde.
- Gratis dakinspectie met foto’s. Een van onze dakdekkers bekijkt de schoorsteen van dichtbij: kap, metselwerk, voegen en lood. U krijgt foto’s van de situatie, zodat u zelf ziet wat er aan de hand is.
- Oorzaak vaststellen. We kijken niet alleen naar de scheur, maar ook naar waar het water vandaan komt. Bij een lekkage zoeken we de bron, zoals beschreven in ons artikel over daklekkage opsporen.
- Heldere offerte. U krijgt een voorstel voor de reparatie die bij de schade past, zonder werk dat niet nodig is.
- Uitvoering door ons eigen team. Het werk wordt gedaan door onze eigen, vaste dakdekkers. We werken niet met onderaannemers.
- Opruimen en afvoeren. Oude stenen, specie en lood voeren we zelf af.
- Garantie. Op vrijwel al ons werk geven we 15 jaar garantie.
Waar hangt de prijs van herstel van af?
Wat het herstel van een gescheurde schoorsteen kost, verschilt per situatie. Deze punten bepalen de prijs het meest:
- De omvang van de schade. Een paar voegen herstellen is een kleinere klus dan een schoorsteen afbreken en opnieuw opmetselen.
- De gekozen oplossing. Voegen, een nieuwe kap, nieuw loodwerk of verwijderen vraagt elk om andere materialen en een andere hoeveelheid werk.
- De hoogte en bereikbaarheid. Een schoorsteen op een steil of hoog dak vraagt meer voorzieningen om veilig te werken dan een schoorsteen op een laag dak.
- Bijkomende schade. Is er al water in de balklaag of het dakbeschot gekomen, dan komt daar herstel bij.
- De combinatie met ander dakwerk. Wordt het dak rond de schoorsteen toch al aangepakt, dan kunt u werk combineren. Kijk voor dakwerk in het algemeen naar ons overzicht van dakrenovatie kosten.
Wie snel herstelt, voorkomt vaak dat een kleine reparatie na een paar winters uitgroeit tot opnieuw opmetselen. Daarom raden we aan om een scheur te laten bekijken zodra u hem ziet, en niet te wachten tot er water binnenkomt.
Onze kijk op scheuren in de schoorsteen
Een schoorsteen is het stuk van het dak waar mensen het minst naar kijken. Hij staat hoog, u ziet hem vanaf de straat bijna niet goed en zolang er niets binnen druppelt, lijkt alles in orde. Bij de inspecties die we doen, zien we juist daar vaak schade die al een paar winters bezig is.
Een scheur in een schoorsteen komt bijna nooit alleen. Als de voegen open liggen, staat het lood vaak ook onder spanning en is de kap soms al gebarsten. Daarom kijken we altijd naar de hele schoorsteen en de aansluiting met het dak, en niet alleen naar de plek die u ons noemt. Met de foto’s van de inspectie ziet u zelf wat wij zien.
Onze ervaring is dat vroeg herstellen bijna altijd de rustigste en voordeligste weg is. Een paar voegen en een nieuwe kap zijn snel gedaan. Wachten tot er stenen loszitten, betekent vaak dat de schoorsteen deels opnieuw opgebouwd moet worden. Omdat onze eigen vaste dakdekkers het werk doen en we 15 jaar garantie geven op vrijwel al ons werk, weet u na de reparatie waar u aan toe bent.
Arno
Gratis inspectie van uw schoorsteen
Twijfelt u over een scheur in uw schoorsteen of ziet u vocht op zolder? Wij komen kosteloos kijken en maken foto’s van de situatie, zodat u precies weet hoe het ervoor staat. Daarna krijgt u een helder advies en, als het nodig is, een offerte voor herstel door ons eigen team, met 15 jaar garantie op vrijwel al ons werk.

Vraag een gratis dakinspectie aan of bel ons direct op 085 06 06 429. Bij acute schade staat ons spoedteam 24/7 klaar, met materiaal in de bus.
Veelgestelde vragen
Kan ik met een gescheurde schoorsteen nog stoken?
Als u twijfelt of de scheur ook in het rookkanaal zit, stook dan niet. Via een gescheurd kanaal kunnen rookgas en koolmonoxide in huis komen. Laat het kanaal eerst controleren door een schoorsteenspecialist die het kan afpersen. Zit de scheur alleen in de kap of de buitenste voegen, laat die dan zo snel mogelijk herstellen.
Waarom lekt mijn schoorsteen bij regen?
Meestal komt het water binnen via een gescheurde afdekplaat, open voegen of loodwerk dat is gescheurd of losgekomen. Het water loopt dan langs het metselwerk naar beneden en komt op zolder of langs de schoorsteen naar binnen. Een inspectie laat zien welke van deze oorzaken het is.
Hoe snel moet een scheur in de schoorsteen worden gerepareerd?
Een fijne haarscheur kan meestal mee bij het volgende onderhoud. Open voegen en een gescheurde kap laat u het liefst vóór de winter herstellen, omdat vorst de schade vergroot. Losse stenen, een schuine stand of een lekkage tijdens slecht weer vragen om directe actie.
Kan ik een scheur in de schoorsteen zelf repareren?
Wij raden af om zelf op het dak te klimmen. Een schoorsteen staat op de hoogste plek van het dak en zonder de juiste veiligheidsmiddelen is de kans op een val groot. Bovendien is van onderaf niet goed te zien hoe ver de schade loopt. Laat de schoorsteen daarom beoordelen en herstellen door een dakdekker.
Bronnen
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: Schoorsteenbrand voorkomen
- Vereniging Eigen Huis: Beschadigde schoorsteenplaat
- Vereniging Eigen Huis: Loszittende specie op schoorsteen
- Brandweer: Veilig en gezond je huis verwarmen
- Zijn scheuren zorgwekkend? (vakpublicatie over scheuren in beton en metselwerk)


